özet:
Endüstrinin Hizla Geliþtiði ülkemizde Internet Imkanlarindan Yararlanarak Ve Bunlari Deðiþik Alanlara Uygulayarak Bilgi Bankalari Kurmak Ve Bunlari Aðlarla Birbirine Baðlamak Artik Teknik Olarak Zor Deðildir. Ayrica Bunu Dünyaya Baðlayarak Diðer Bilgi Bankalarindan Yararlanarak ülke Endüstrisine Ve Avrupa Ile Entegrasyona Gitmek Kisa Zamanda Endüstri Devriminde çok Yol Katetemek Açisindan önem Taþimaktadir.
1.giriþ
Bilgisayarin Heryere özellikle Evlere Girmesi Ve Boyutlarinin Küçülmesiyle (pc ‘ler) Artik Bilgi Toplumunda Bir Deðiþim Süreci Gözlenmektedir.bu Sürecin Etkileri Iþyerlerinde De Kendisini Göstermiþ, Birbirinden Baðimsiz Olan Bilgisayarlar Birbiriyle Haberleþecek þekilde Aðlar Oluþturulmuþ, Deðiþik Baðlanti þekilleriyle Bütün Dünyayi Kapsayacak Bir Bilgisayar Aði( Network) Kurulmuþtur.
Bugün Yüzlerce Hatta Binlerce Insan Bu Firsati Yakalayarak Aðlar Yardimiyla Daha Ucuz Haberleþme Imkanina Kavuþmuþ, üniversiteler, Büyük Kuruluþlar Bilgi Bankalari Oluþturarak Bilgi Ve Tecrübelerini, Araþtirma Konularini Herkese Açmiþlardir. Internet Denilen Bu Aðdan Ticari Firmalar Da Yararlanmaya Baþlamiþ Ve ürettikleri ürünleri Bu Yolla Potansiyel Müþterilerine Duyurma Ve Ilan Imkanlarina Kavuþmuþlardir.
Internet üzerinden Yazi, Grafik, Resim Ve Ses Dosyalarinin Rahatlikla Gönderildiði Günümüz Bilgi Toplumunda , Medya Daki Bazi Dergiler Ve Gazeteler Haberlerini Bu Yolla Internet Kullanicilarina Açmiþlardir. Bütün Bunlar Göz önünde Bulundurulursa Internet üzerinde Deðiþik Konularda Oluþturulacak Bilgi Bankalarinin Topluma Büyük Yararlari Olacaði Gibi Sektörel Bilgi Bankalarinin Ilgili Kuruluþlara Da Milyonlarca Insana Ulaþma Imkanini Vereceði Açiktir.
2.internet Ile Bilgi Aðlarinin Oluþturulmasi Tekniði
Wan(wide Area Network) Geniþ Bir Alanda Bilgisayarlari Biribirine Baðlayan Að Yapisi Ve Bir Binada Bulunan Bilgisayarlari Birbirine Baðlayan Lan (local Area Network), Protokollar Kullanilarak Endüstriyel Bilgi Aðlarinin Dizaynini Aþaðdaki þekil-1 De Görüldüðü Gibi Kurulabilir. Bu Tür Yapilar Halen Tüm Dünyada üniversiteler, Büyük Kuruluþlar, Araþtirma Kuruluþlari Ve Ticari þirketlerde Kullanilmaktadir.
þekil-1 ‘de Görüldüðü Gibi Endüstriyel Bilgi Aði Internet üzerinde Bölgesel Aðlarla Geniþ Bir Alana Hitap Etme Olanaði Vardir. Burada önemli Olan Bir Sektörde çaliþan Firmalarin Lan Ve Wan Baðlantilari Ile Uydu Veya Diðer Araçlarla Dünyaya Açilabilmeleridir. Lan ‘lar Arasinda Gatewaylar , Bridge ,veya Router Cihazlari Ile Bu Baðlantilar Kurulabilir. Ancak Bu Baðlanti Dizayni Haberleþme Hizini Ve Performansini Yavaþlatmayacak þekilde Seçilmesi Gerekir. Bunun Için Biribirine Baðli Alt Katmanli Lan Yapilari Tercih Edilir. Böylece Trafik Yoðunluðunu Düþürme Imkani Vardir. Bunun Yaninda Uzak Haberleþme ‘lerde X.25(1) , Dial-up(telefon Hatti Kullanir) Ve Ptt Kiralik Hatlarindan Modem Araciliðiyla Yararlanir. X.25 Hatlari Haberleþme Esnasinda Arizali Hallerde Alternatif Yollarla Haberleþmeyi Devam Ettirdiði Için Diðerlerine Göre Daha Güvenilir Sayilabilir. Ayrica X.25 , Dial-up, Ptt Kiralik Hatti Haberleþmede Ucuzluðu Saðlarlar.
3.bilgi Bankalari (gopher):
Bilgi Bankasi,internet’e Baðli Bilgisayarlar üzerinde Oluþturulmuþ Menü Temelli Bir Bilgi Eriþim Servisidir. Bu Servis Sayesinde Adresler Ve çeþitli Komutlar Ezberlemeye Gerek Kalmadan, Internet üzerindeki Bilgi Kaynaklarina Eriþebiliriz(2). Bu Serviste Menülerin Anlaþilir Olmasi Ve Birbirini Kolayca Devam Ettirecek þekilde Seçilmesi Gerekir. üniversite Ve Araþtirma Kurumu Gibi Organizasyonlarda Kullanilan Ve þekil-2 De Verilen örnek Dizayn’ Da Menü’ Nün Oluþturulmasi Esnasinda Uyulacak Ve Dikkat Edilecek Noktalar Vardir. Bunun Için Sirasiyla Aþaðidaki Maddelerin Tek Tek Göz önünde Bulundurulmasi Gerekir.
1- Amaca Uygunluk
2- Arama Kolayliði
3- Kolay Takip Edilebilirlik
4- Ileri Ve Geri Aramada Kolaylik
5- Menüden çikiþ Kolayliði
6- Menü De Sadelik
7- Döküman Standarti
8- Yardim (help)
9- Diðer önemli Noktalar
3.1- Amaca Uygunluk
Tasarimi Yapilacak Olan Bilgi Bankasinda Yer Alacak Bilgilerin Hedeflenen Bilgiler Olmasi çok önemlidir. Kullanicilarin Doðru Yönlere Kanalize Edilmesi Açisindan Ve Yapmak Istediðiniz Bilgi Paylaþiminin Arzu Edilen Biçimde Oluþmasi Için Seçtiðiniz Konunun Ana Ve Alt Baþliklarini Herkesin Anlayabileceði þekilde Genel Seçilmesi Gerekir.
3.2- Arama Kolayliði
Iyi Bir Tasarimin Gerçekleþmesi Için Ayni Zamanda Kullanicilarin Aradiklari Konulari Rahatça Bulmalarina Baðlidir. Bu Amaçla Dizayn Edilecek Menüde Iki Noktaya Dikkat Edilir. Bunlar ; Konulara Göre Ve Alfabetik Olabilir. Genelde Ana Menüler Konulara Göre, Alt Menüler Ise Alfabetik Siraya Göre Yapilir. Fakat Menü çok Uzun Ve Aranan Konunun Baþliklari Bilinmiyorsa Kullaniciya “konuya Göre Arama” Veya “anahtar Sözcükle Arama “ Imkanlari Verilmelidir.
3.3- Kolay Takip Edilebilirlik
Bu Maddenin Yukardaki 2 Nolu Maddeden Farki Tasarim Yapilirken þunlara Dikkat Edilmesi Ayrica Gerekebilir. Eðer Kullanici Bir Konuyu Ariyorsa Ve Onla Ilgili Bilgileri Bulmuþsa Daha Alt Detaylara Gidiyorsa üst Ve Alt Baþliklar Arasinda þaþirip Kalmamasi Ve Zaman Kaybetmemesi Gerekir. Bir Anlamada üstteki Bir Maddeye Giren Kullanici Alttaki Maddede De Ne Geleceðini Tahmin Edebilmelidir.
3.4- Ileri Ve Geri Aramada Kolaylik
Menünün Altina Veya Uygun Bir Yerine Konulan Ok Veya Harflerle Kullanicinin Ileri Ve Geri Kullanicinin Gitmesi Saðlanmalidir. Ayrica Kullaniciya Her An Ana Menüye Geçiþ Imkani Da Taninmalidir. Bu Ise Sistemin Gereksiz Yere Meþgul Edilmesini önler.
3.5- Menüden çikiþ Kolayliði
Yukarda Da Belirttiðimiz Gibi Menü Ekrani çok Esnek Olmali Ve Bu Ekran üzerinde çaliþan Insanlara Gerektiði Her An Sistemden çikiþ Imkanini Vermelidir. Böylece Kullanici Diðer Kullanicilarin Da Sistemi Rahatça Kullanmasina Imkan Tanimiþ Olur.
3.6- Menü De Sadelik
Bilgi Bankasi Ekranlari Açik Sade Ve Kisa Kelimelerden Oluþmalidir. Aksi Taktirde Kullanan Kiþilere Büyük Zorluklar çikaracaði Gibi Ayni Zamanda Da Sistemin Gereksiz Yere Kullanilmasina Yol Açar. Bu Sakincalardan Dolayi Oluþturulacak Menünün Ana Ve Alt Baþliklarinda Kullanilan Kelimeler Veya Cümleler Olabildiðince Sade Herkesin Anlayabileceði þekilde Kisa Olmalidir. Mümkünse Bu Baþliklari Hazirlayan Kiþilerin Konularin Uzmanlari Olmasi Konu Hakkinda çaliþacak Kullanicilara Büyük Kolaylik Saðlar.
3.7- Döküman Standarti
Kullanilan Bütün Dökümanlar Bir Isim, Kaynak Ve Tarihe Sahip Olmali Ayrica ,
- Tekstin Solunda 4 Boþluk Olmali Ve Saðda Da Solla Uyumlu Yeterli Boþluk Olmali
- Baþlik Ortalanmali, Alt Baþliklar Bir Boþluktan Sonra Sol Köþeden Baþlamalidir.
3.8- Yardim (help)
Bilgi Bankalrinin önemli Seçeneklerinden Biriside Help (yardim) Seçeneðidir. Yardim Seçeneðinide Deðiþik Baþliklar Altinda Toplamak Mümkündür Bu öncelikle Menüler Sonrada Konularin Ve Sitemin Kullanilmasi Hakkinda Fikir Vermek Için Dizayn Edilir.
Bunlar Kisaca;
1- Yardim Hakkinda
2- özel Yardim
3- Gopher Yardim
4- Eðitim
5- Internet Saðlayicilari
6- Teknik Bilgiler Hakkinda Yardim Seçenekleri Olabilir. Bu Seçeneklerden Birini Veya Birkaçini Uygun Bir þekilde Menüde Kullanmak Mümkündür. Bunun Yaninda Donanim , Yazilim Ve Dökümantasyonla Ilgili Konularda Da Yardim Ekranlari Hazirlanabilir.
3.9- Diðer önemli Noktalar
Ana Menü Bir Sayfayi Aþmamalidir (yaklaþik 18 Seçenek Veya Madde Bulunmalidir). Altl Menüler Iki Sayfa Olabilir. En Son Dizayn Edilecek Menüler Genellikle Bütün Konuyu Kapsamalidir. Menünün Ilk Maddesinde Açiklayici Maddeler Veya “hoþgeldiniz Gibi” Baþlangiç Maddeleri Bulunmasi Kullanicinin Kullanacaði Ekrani Tanimasi Bakimindan önemlidir. Bütün Menü Ve Alt-menülerin Baðli Olduðu Dosya Ve Dizinlerin “anahtar Sözcükler” ‘inin çaliþip çaliþmadiðini Kontrol Edimelidir. Konuyla Ilgili Olmayan Maddeler Orijinal Menü’ye Yerleþtirilmemelidir.. Bir Konuda Bulunan Herþeyi Tek Bir Konu Aðacina Konmamalidir. Kesinlikle Kisaltma Kullanilmamalidir. Veri Tekrarinda Menüler De Birden Fazla Ayni Iþler Varsa Heryerde Ayni Isimde Taninmalidir.
þekil-2: örnek Bir Gopher Dizayni
4.www (world-wide-web) Kullanilmasi
Gopher Veya Endüstriyel Bilgi Bankalarinin Içinde çaliþacak Diðer Bir Yapida Www(3) ‘dir. Bu Hypertext üzerinde çaliþir. Dokümanlar Içinde Kullanilan Anahtar Kelimeler Veya Cümleler Vasitasiyla Dökümanlar Arasinda Birbirine Geçiþ Olanaklari Vardir. örneðin Dizayn Edeceðiniz Bir Text ‘de Bir Anahtar Kelimeyle Baþka Bir Text’ E Geçme Ve O Anahtar Sözcüðü Açiklamak Mümkündür. Hypertext’ In Bir üst Yapisi Hypermedia Ise Farkli Görüntü, Ses Ve Filimlerin Veya Kisaca Hypertext Ve Multimedya Kariþimindan Oluþmuþtur. Web Client Ve Server’ Leri Haberleþme Için Kullandiklari Dil Hypertext Transfer Protocol (http) Dir.bütün Web Client Ve Server Http Ile Konuþur, Hypermedia Dökümanlarini Alir Ve Gönderirer. Html (the Hypertext Markup Language) Web Kullanicilarinin Hypermedia Dökümanlarinin Tanimi Ve Yaratilmasi Için Kullanilan Standart Bir Dildir.
Dolayisi Ile Www ‘in Endüstriyel Bilgi Aðlarinin Dizayininda Kullanilmasi Kullanicilara Resim Veya Parça Resmi Görme Imkani Verdiði Gibi Rahatlikla Bu Yazi, Resim Ve Dökümanlari Karþi Tarafa Gönderme Imkani Verir. Ayrica Hypertext Ile Döküman Içersinde Yaratilan Anahtar Kelimelerle Kullanicilara Daha Geniþ Bir Alanda Dolaþma Ve Bilgi Alma Imkani Verir.
5.bilgi Bankalarinin Ve Aðlarinin Kurulabileceði Alanlar
1- Bilgisayar Endüstrisi
2- Tekstil Endüstrisi
3- Yerleþim Alanlari Dizayni
4- Emlak Alim-satim
5-aliþ-veriþ
6- Diðer Küçük Iþletmeler Ve Bunlarin Baðli Olduðu Sektörler
7- Saðlik
6.bilgi Aðlari Ile Yapilacaklar
1- Firmalarin ürünlerini Elektronik Olarak Müþterilerine Gönderilmesini Saðlar
2- çok Geniþ Müþteri Potansiyeline Ulaþmak Imkani Verir.
3- Bu Aðla Internet üzerinden Müþterilere Haberler Ve Duyurular Gönderilebilir.
4- Bütün Kullanicilara Mail Gönderme Imkani Vardir. Böylece Haberleþmede Hizlilik Ve Ucuzluk Saðlanacaktir.
7.türkiye Için Bilgi Aðlarinin Yararlari
Yeni Geliþmekte Olan Bir ülke Için Bilgi Aðlarinin Türkiye’ De Kullanilmasi Geliþmiþ ülkelerle Bilgi Aliþveriþi Saðlayacaði Gibi Geri Kalmiþ Bilgi Ihtiyaci Olan Sektörlere Bilgi Desteði Saðlayarak Bu Sektörlerinde Avrupada Ve Geliþmiþ Diðer ülke Endüstri Kuruluþlari Ile Rekabet Imkanina Kavuþmuþ Olacaktirlar. Buda Uzun Vadede Türkiyenin Teknolojik Olarak Ilerlemesi Ve Geliþmesini Saðlayacaktir.
8.sonuç
Bilgi Toplumunun Hizla Geliþtiði Kalkinmakta Olan ülkelerde Bilgisayardan Maksimum Yararlanmak Için Onu Bütün Alanlarda Etkili Bir Biçimde Kullanmak Gerekir. Bunun Da Yolu Sektörel Bazlarda Endüstriyel Bilgi Bankalarindan Geçer. Bugün Internetin Olabildiðince Yayginlaþtiði Ve Hizinin Arttiði Bir Dönemde Bunu Biran önce Yapmak Toplumun Ileriye Gitmesini Saðlayacaði Gibi Endüstrininde çok Kisa Sürede Kalkinmiþ ülke Endüstrilerine Yetiþeceði Açiktir. Bu Amaçla Bilgi Aðlari Ve Bilgi Bankalari (gopher) Dizaynini Www ‘da Kullanarak Yayginlaþtirarak Resim, Text Ve Diðer Dökümanlari Toplumun Ve Endüstrinin Hizmetine Sunmak Gereklidir. Ayrica Endüstriyel örgütlerin De Bu Hizmetlerin Baþlatilabilmesi Için Daha Duyarli Olmasi Kendi Toplumlarinin Bilgi Seviyesinin Geliþmesine Yardimci Olacaktir.
Kaynaklar
1.craig Hunt “ Tcp/ip Network Administration” O’reilly & Associates, Inc.may 1994
2. Marmara Araþtirma Merkezi Bilgi Iþlem Merkezi “internet Baðlanti Ve Internet Servisleri” Gebze- Kocaeli 94
3. Http://www.ncsa.uiuc.edu./general/internet/www/htmlprimer.html
Başarilar Dileriz
Odevbul.net Ailesi
NOT: Sitedeki dosyalar üye olmak için öğrencilerin, öğretmenlerin,
Akademisyenlerin gönderdiği dosyalardan oluşmaktadır. Tümü Eğitim ve öğretim
amaçlıdır. Bu dosyaların tümünün editörden kontrol edilerek geçirilmesi yoğun
bir emek gerektiğinden, gözden kaçmış olanlar olabilir. Ayrıca bir üyemiz
tarafından gönderilen bir dosyanın telif hakkına tabi olup olmadığını her
durumda tespit edemeyebiliriz. Böyle bir durumu fark etmeniz halinde dosyanın
siteden kaldırılması için dosya adını bize mail atmanız halinde İlgili dosya 1 saat içerisinde ivedilikle
siteden kaldırılır ve kaldırıldığına dair bilgilendirme size mail yolu ile bilgi
verilir.
Telif haklarına gösterilen özen konusunda bize yardımcı olduğunuz için teşekkür ederiz..
