Geometrinin Kisa Tarihçesi
Bilim Adamları Ve öğretmenler Meslek Olarak Seçtikleri Alanın Geçmişine Yönelik Genel Kültüre Sahipseler Kendilerini Daha Yetkin Hissederler, Daha öz Güvenli Olurlar; Araştırma Ve öğretimde Daha Faydalı Olacakları Gibi Gelecekte Yapılabilecekleri De Daha Kolay Sezmeğe Ve Görmeye Başlarlar. Bu Nedenle Konuşmamın Ilk Kısmını Bu Konuya Ayırdım. Bilindiği Gibi Bilim Tarihi Içinde Matematiksel Gelişmelerin Yeri Ve önemi çok Büyüktür. Matematiğin Orijininde De Iki Temel Alan Vardır: Aritmetik Ve Geometri. Burada Tarih Boyunca Geometrideki Buluş Ve Gelişmeleri Kronolojik Bilgilerden Bir Derleme Biçiminde Vereceğiz.
Insanoğlunun Dünyada Oluşumu M.ö. 2 000 000 Lu Yıllar Olarak Hesaplanmakta Ve Kabullenilmektedir. Ilk Insanların Uzun Asırlar, Hatta Uzun Milleniumlar Boyunca çok Ilkel Bir Yaşam Sürdürdükleri Bilinmektedir. Ancak M.ö 50 000 Li Yıllarda Sayma Belirtilerine Rastlanmış Izleyen Milleniumlar Içinde (m.ö. 25 000 Li Yıllar) Taşlara Işlenmiş Primitif Geometrik şekiller Tespit Edilmiştir. (bu Dönemin Tarihte Kaba Taş çağı Olduğunu Hatırlayalım!). Daha Sonra Tarım Sayesinde Yerleşik Yaşam Yaygınlaşıyor, Maden çağında (m.ö. 4000 Li Yıllar) Ilerleme Ve Medenileşme Sürüyor. Gerçek Gelişme Yazının Ve Rakamların Icadı (mezapotamya Da M.ö. 3000 Ler) Ile Oluyor. Mezapotamya Da Sümerler, Onları Izleyen Babil Ve Akadlar (m.ö. 3500-2000 Periyodunda) Geometri Adına şunları Biliyorlardı:
üçgen Ve çokgenlerin Alanlarinin Hesaplanması
Pisagor Teoremi (m.ö. 1600-1900 Arasında Yazılan Plimpton Tabletinde Pisagor üçlülerini Kapsayan Tablolar Var. Ispata Rastlanmasa Bile Pisagordan En Az Bin Yıl önce Bu Teoremi Biliyorlardı.)
Bir çok Basit Geometrik Cismin Hacmini Veren Formüller
Kesik Kare Piramidin Hacmini Veren Formül
“çapı Gören çevre Açı Diktir” Teoremi (bu Ifade De Thales Teoremi Diye Bilinir. Oysa Thales’den Yaklaşık 1000 Yıl önce Biliniyor).
Ne Mezapotamyalılar Ne De Biraz Sonra Söz Edeceğimiz Eski Mısırlılar Açinin ölçülmesini Tam Olarak Geliştiremediler. Ancak Yapı Kirişlerinin Eğimi Hesabında Kotanjanta Benzer Bir Kavram Geliştirmişlerdi. π Yerine Yaklaşık Değerler Kullanılıyordu.
Geometrinin Orijinin Mısır Olduğuna Ilişkin Yaygın Fakat Yanliş Bir Kanaat (ve Birçok Kaynak!) Vardır. Oysa Mısırdaki Matematiksel Gelişmeler, Mezapotamyadakileri Yaklaşık 500 Yıl Sonradan Izlemiştir. (bu Yanlış Bilginin Kaynağı Mezapotamyadaki Babil Tabletlerinin şifrelerinin çok Geç, Ancak 130 Yıl önce çözülmeye Başlamasıdır). Mısırlılar Bu Kavramlar Dışında
Geometrik Eşlik Kavramını Kullandılar
M.ö. 2800 Lerde Büyük Piramidi Inşa Ettiler [kare Piramidi, (taban çevresi/yükseklik)≈2π, Güneş ışınlarının Hareketine Göre şifreli Iç Yapısı Gibi önemli özellikleri Var].
Insanoğlu Yazının Icadından Hemen Sonra Tekerleği Icat Edince (m.ö. 3000) Ulaşım Ve Ticarette Ulaşılan Kolaylıkların Sağladığı Gelişmeler Sayesinde π Sayının Varlığı Ile Karşılaştı. çember, Daire, Kare, Silindir Gibi Basit Geometrik şekillerle Ilgili Olan Bu Harika Sayı Tamamen Geometri Orjinlidir. (r Yarıçaplı çember Için, π=çevre/2r=alan/r Nin Karesi). Π üzerinde Mezapotamyalılar, Mısırlılar, çinliler, Hintliler, Helenler, Ve Hatta 1600 Lü Yıllardan Itibaren Bir çok Büyük Matematikçi Uğraşmışlardır. Irrasyonelliği 1767 J. F. Lambert Tarafından Ve Transandant Bir Sayı Olduğu çok Sonraları (1882 De Alman Matematikçi F. Lindemann Tarafından) Ispatlanmıştır.
Geometrideki Gelişmeler, Daha Sonra Batı Anadolu Da Devam Etmektedir. Grek Genişlemesi Ile Mısır Ve Mezapotamyadan öğrenilen Bilgiler Miletli Tales (m.ö. 595) Ve Hemşerisi Pisagor (m.ö. 540) Tarafından Işlenmiş Ve Geliştirilmiştir. Tales Ve Pisagor’un Dedaktif Geometri çalışmalarından Hiçbir Belge Bugüne Ulaşmamıştır. Ancak özellikle Pisagor öğrendiklerini Ve Bildiklerini Bir çeşit Okul Kurarak Skolarlarına Aktarmıştır. Bu Dönemde Ispatli Geometriye Geçilmiştir. Daha Sonra Gelişmeler, Trakya, Mora Yarımadası Ve Italya’ya Yaygınlaştı. Cetvel Ve Pergel Yardımıyla;
Bir çemberinin Alanına Eşit Alanlı Kare çizmek
Açıyı üçe Bölmek
Küpün Hacmini Iki Katına Büyütmek
Gibi Klasik Problemler Ve Benzerleri Bu Dönemde (m.ö. 4. Asırda) çalışılmıştır. (bu Problemlerin Izleyen Asırda Cebirsel Eğriler Yardımıyla çözüldüğü Biliniyor). Geometri O Kadar önem Kazanmıştı Ki Geometriye Doğrudan Hiçbir Katkısı Olmayan Plato Kurduğu Okulun Kapısına Buraya Geometri Bilmeyen Giremez Yazısını Koydurdu.
NOT: Sitedeki dosyalar üye olmak için öğrencilerin, öğretmenlerin,
Akademisyenlerin gönderdiği dosyalardan oluşmaktadır. Tümü Eğitim ve öğretim
amaçlıdır. Bu dosyaların tümünün editörden kontrol edilerek geçirilmesi yoğun
bir emek gerektiğinden, gözden kaçmış olanlar olabilir. Ayrıca bir üyemiz
tarafından gönderilen bir dosyanın telif hakkına tabi olup olmadığını her
durumda tespit edemeyebiliriz. Böyle bir durumu fark etmeniz halinde dosyanın
siteden kaldırılması için dosya adını bize mail atmanız halinde İlgili dosya 1 saat içerisinde ivedilikle
siteden kaldırılır ve kaldırıldığına dair bilgilendirme size mail yolu ile bilgi
verilir.
Telif haklarına gösterilen özen konusunda bize yardımcı olduğunuz için teşekkür ederiz..
