Türk-islam Dünyasının Büyük Astronomi Ve Kelam Alimi Olan Ali Kuşçu, Xv. Yüzyıl Başlarında Semerkant’ta Doğdu. Babası Muhammed, ünlü Türk Sultanı Ve Astronomu Uluğ Bey’in Kuşçusu Olduğu Için, Ailesi ‘kuşçu’ Lakabıyla Meşhur Oldu. Küçük Yaştan Itibaren Matematik Ve Astronomiye Ilgi Duyan Ali Kuşçu, Devrin En Büyük Alimleri Olan Bursalı Kadızâde Rumî, Gıyâseddin Cemşîd Ve Muînuddîn Kâşî’den Matematik Ve Astronomi Dersi Aldı.
Daha Sonra Bilgisini Artırmak Için Kirman’a Gitti. Burada Hall-ü Eşkâl-i Kamer (ay Safhalarının Açıklanması) Adlı Risale Ile şerh-i Tecrîd Adlı Eserini Yazdı.ali Kuşçu, Semerkant Ve Kirman'da Eğitimini Tamamladıktan Sonra Uluğ Bey'e Yardımcı Ve Rasathanesine Müdür Olmuştu. 1449'da Hacca Gitmek Istedi. Tebriz'de Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan Kendisine Büyük Saygı Gösterdi Ve Fatih'le Barış Görüşmelerinde Yardımını Istedi. Ali Kuşçu, Uzun Hasan'ın Sözcülüğünü Yaptıktan Sonra Fatih'in Davetiyle Istanbul'a Geldi. Xv. Yüzyılın Ilk Yarısında, Semerkant, Dünyanın En önemli Bilim Merkeziydi.
Uluğ Bey Rasathanesi, Gök Bilgisi Araştırmaları Için En Doğru Sonuçları Alıyordu. Rasathanenin Genç Müdürü Ali Kuşçu, Gece Gündüz Demeden çalışıyor, Bilimsel Gerçeklere Yenilerini Katmak Için Uğraşıp Didiniyordu.
Gökyüzü Bilgisi (astronomi), Hem Değişmez Kuralların, Kanunların Tespit Edilmesine Yarıyor, Hem De Gözlemlerle Kontrol Edilebiliyordu. Otuz Yıla Yakın Bu Işte çalışan Ali Kuşçu, Bir Gün Ansızın Her şeyi Yüzüstü Bırakarak Hacca Gitmeye Karar Vermişti. Buna Da Sebep, En Olmayacak Bir Zamanda, Sevgili Hükümdarı Uluğ Bey'in 1449 Yılında öldürülmesiydi. Gürgân Tahtının Bu Bilgin Ve Kudretli Hûkümdarı, Kendi öz Oğlu Abdüllâtif'in Ihânetine Uğramıştı.
Uluğ Bey, Ali Kuşçu Için Bambaşka Bir Mânâ Taşıyordu. Her şeyden önce Hocasıydı. Ondan Matematik Ve Astronomi Dersleri Almış, Eserlerini Uzun Uzun Incelemiş, Sohbetlerinde Bulunmuş, Hâttâ Doğancıbaşısı Olduğu Için, Adının Ucundaki “kuşçu” Lâkabı Bile Böylece Yadigâr Kalmıştı.uluğ Bey, Kendi Kurduğu Rasathaneye De Müdür Olarak Ali Kuşçu'yu Lâyık Görmüş, Henüz Tecrübesiz Bir çağdayken Bu Dev Rasathanenin Başındaki çalışmalarda, Ona Bizzat Yardımcı Olmuştu. Işte Uluğ Bey'in Bir Ihanete Kurban Giderek öldürülmesi Ali Kuşçu'yu Can Evinden Vuran Bir Olaydı.
Ali Kuşçu Bu Olayla çok Kırıldı. çoluk çocuğunu Toparlayıp Tebriz'e Geldi. Uzun Hasan Kendisine O Kadar Saygı Gösterdi Ki, Konstantiniye Fâtih'i, Bir Devri Kapayıp Yenisini Açan Genç Cihangirle Ihtilâfında Aracılık Etmesini Istedi. Genç Fâtih'in De Bilgin Olduğunu, Bilginlere Büyük Saygı Gösterdiğini Biliyordu. Istanbul'da Olup Bitenler, Kuş Kanadıyla Tebriz'e Ulaşıyordu. şiîlerin Casusları Ve Habercileri Yalnız Padişahın Savaş Niyetlerine Ve Hazırlıklarına Dair Haberler Ulaştırmakla Kalmıyorlardı.
Bunun üzerine Ali Kuşçu, Kendisine Bunca Itibar Eden Uzun Hasan'ın Dileğini Kırmayarak Yol Hazırlıklarını Tamamladı. Semerkant'ta Kızıl Elma Olarak Bilinen Eski Bizantium'a Ulaştı. Haberciler; Onun Geleceğini Daha önceden Saraya Uçurmuşlardı. Huzura Kabul Edildiği Zaman Osmanlı Hükümdarından Beklemediği Kadar Iltifat Gördü. çünkü, Kendisinden önce, Eserleri Istanbul'ca Biliniyordu. Uluğ Bey Rasathanesi'ndeki çalışmalarından, Semerkant'a Aylarca Uzak Bulunan Istanbul'daki Hükümdarın Haberi Vardı.
Osmanlı Tahtında Oturan Ii. Mehmet (fatih), Gayet Dikkatli, Bilgili, Uyanık Bir Padişahtı. Âdet Olan Merasimle Uzun Hasan'ın Elçisini Kabul Etmiş, Dileklerini Dinlemiş, Ama Hemen Geri Dönmesine Izin Vermemişti. Ondan, Gelip Artık Batıya Kaymış Olan Ilim Merkezlerini Aydınlatmasını, Bilgisiyle Istanbul Medreselerinde Ilim Heveslisi Gençleri Yetiştirmesini Rica Etti.
Bu Teklif, Ali Kuşçu Için Beklenmedik Bir Iltifattı. Cefâlı Olduğu Kadar şefkatli Olduğunu Da Bildiği Fatih'in Isteği, Onun Için Emir Demekti. Ama, Ahlâkı Dürüst Bir Ilim Adamı Olduğunu şu Sözlerle Ispat Etti: “hünkârım Izin Verirlerse önce Tebriz'e Döneyim. çünkü Burada Bulunuşumun Gerçek Sebebi, Akkoyunlu Hükümdarı'nın Elçisi Olmaktır. Elçiye Zeval Yoktur. Gerektir Ki, Hünkârımın Lütûfkâr Davetini Kabul Etmeden önce Vazifemi Iyi Bir Sonuca Ulaştırdığımı, Beni Gönderen, Bana Güvenmiş Olan Insana Bildireyim...”
Ali Kuşçu'nun Bu Mazereti, Fatih'e Son Derece Akla Yakın Göründü. Padişah; Iki şeye Birden Sevinmişti: Kuşçu, Davetini Kabul Etmişti, Gelip Buradaki Ilim öğrencilerini Yetiştirecekti. Ikincisi Ise, Son Derece Mert Ve Ahlâklı Bir Insandı. Her Haliyle, Medreselerde Yetiştireceği Gençlere örnek Olacaktı. Bu Sebeple, Bir Müddet Daha Misafir Ettikten Sonra Kendisine Izin Verdi.
Değerli Matematik Ve Astronomi Bilgini Ali Kuşçu, Sözünü Tuttu. Iki Yıl Sonra, Ailesini De Alarak Tebriz'den Hareket Etti. Osmanlı Imparatorluğunun Sınırlarından Karşılanarak Ihtişam Içinde Istanbul'a Getirildi. ölümüne Kadar Da Gençleri Yetiştirmekle Uğraştı. Kuşçu’nun Ders Vermeye Başlamasıyla, Istanbul Medreselerinde Astronomi Ve Matematik Alanında Büyük Gelişme Oldu.
Ali Kuşçu’nun Istanbul’a Gelişi önemlidir; çünkü O Zamana Kadar Istanbul’da Astronomi Ile Uğraşan Güçlü Bir Bilgin Yoktu. Ali Kuşçu, Osmanlılar Arasında Astronomi Bilimini Yaydı.
Ali Kuşçu'nun, Hepsi De Birbirinden Değerli Pek çok Eseri Vardır: Bunların Başında Risâle Fi'l-hey'e (astronomi Risalesi) Gelir. Bu, Nefis Bir Astronomi Kitabıdır. Ali Kuşçu, Bu Eseri Farsça Yazmış, Sonra Bazı Eklemelerle Arapça'ya çevirmiştir. Fatih Sultan Mehmet'e, Arapça Olan Nüshayı Sunmuştur. Uluğ Bey'in, Yıldız Hareketlerini Inceleyen Zîç Adlı Eserini De Yorumlamış, Ve Genişletmiştir. Ayrıca, Risâle Fi’l-fethiye (fetih Risalesi), Risâle Fi’l-hesâb (matematik Risalesi) Bilinen Eserlerindendir.
NOT: Sitedeki dosyalar üye olmak için öğrencilerin, öğretmenlerin,
Akademisyenlerin gönderdiği dosyalardan oluşmaktadır. Tümü Eğitim ve öğretim
amaçlıdır. Bu dosyaların tümünün editörden kontrol edilerek geçirilmesi yoğun
bir emek gerektiğinden, gözden kaçmış olanlar olabilir. Ayrıca bir üyemiz
tarafından gönderilen bir dosyanın telif hakkına tabi olup olmadığını her
durumda tespit edemeyebiliriz. Böyle bir durumu fark etmeniz halinde dosyanın
siteden kaldırılması için dosya adını bize mail atmanız halinde İlgili dosya 1 saat içerisinde ivedilikle
siteden kaldırılır ve kaldırıldığına dair bilgilendirme size mail yolu ile bilgi
verilir.
Telif haklarına gösterilen özen konusunda bize yardımcı olduğunuz için teşekkür ederiz..
